Mae’r Adroddiad Blynyddol 2015-16 ar gael nawr

Gwener 14, Hydref 2016

Mae’r Adroddiad Blynyddol 2015-16 ar gael nawr

Dod yn Aelod TP

Beth yw Tribiwnlysoedd Prisio?

Mae Tribiwnlys Prisio Cymru (TPC) yn Gorff lled-farnwrol a Noddir gan Lywodraeth Cymru sy'n ymdrin ag apeliadau yn erbyn Ardrethi Annomestig, y Dreth Gyngor ac Ardrethi Draenio. Mae'r Tribiwnlys wedi'i rannu'n ddaearyddol yn bedwar Rhanbarth sy'n cynnwys Dwyrain, Gogledd, De a Gorllewin Cymru.

Mae TPC yn annibynnol ar y Swyddog Prisio (SP) / Swyddog Rhestru (SR) sy'n gyfrifol am grynhoi a chynnal y Rhestri Ardrethu a Phrisio Treth Gyngor a'r Awdurdod Bilio (AB) sy'n cyflwyno'r hysbysiadau galw am dalu i'r sawl sy'n atebol i dalu Ardrethi a'r Dreth Gyngor.

Gwirfoddolwyr a phobl leol yw Aelodau TPC. Er nad ydynt efallai yn gymwys yn broffesiynol, maent yn derbyn hyfforddiant ffurfiol ac yn brofiadol i ystyried apeliadau. Bydd clerc yn cynghori ar faterion trefn a'r gyfraith. Mae'r clerc yn gyflogedig gan y tribiwnlys.

Mae'r Tribiwnlys yn darparu gwasanaeth rhad ac am ddim, felly ni allant ddyfarnu fod partïon i apêl yn talu costau. Fodd bynnag, mae'n rhaid i bartïon dalu eu costau eu hunain i fynychu'r gwrandawiad y Tribiwnlys. Mae'r Tribiwnlysoedd yn gwrando ar apeliadau yn lleol, lle bo modd gwneud hynny. 

Beth mae'r Tribiwnlys Prisio yn ei wneud?

Fel rheol mae tri aelod o'r Tribiwnlys yn eistedd ar y gwrandawiad [er fe all dau aelod glywed yr apêl os ydi pawb sy'n bresennol yn cytuno i hyn], ac yn penderfynu apeliadau yn erbyn prisiant eiddo ar gyfer Ardrethu neu'r Dreth Gyngor, yn ogystal ag atebolrwydd pobl i dalu trethi lleol a materion perthnasol eraill. Gall y rhain gynnwys, er enghraifft, apeliadau ynglyn â gwerth uned ddiwydiannol fychan neu barêd eang o siopau, bandio byngalo bychan, neu gymhwyster person ar gyfer ddisgowntiau personol. Nid yw'n ystyried cwestiynau sy'n gysylltiedig â'r lefel o dreth, hawl rhywun i fudd-daliadau neu faterion cyfrif bilio.

All unrhyw un ddod yn aelod o'r Tribiwnlys?

Yn gyffredinol, gall. Mae aelodau lleyg yn cael eu penodi yn lleol gan baneli ar y cyd sef cynrychiolwyr o’r Awdurdod Lleol a’r Tribiwnlys Prisio. Dylai fod gan bob Rhanbarth o'r Tribiwnlys groestoriad da o aelodau sy’n adlewyrchu’n deg y boblogaeth gyffredinol yn eu hardal: yn cynnwys ystyriaeth o broffil oed, lleiafrifoedd ethnig, rhyw a phobl anabl. Mae pobl o bob cefndir yn cael eu hannog i roi eu hunain ymlaen i gael eu penodi. Fodd bynnag, efallai na chaiff rhai pobl, megis methdalwyr nas rhyddhawyd neu y rhai hynny sydd wedi bod yn y carchar eu penodi ac mae yna gyfyngiad ar nifer y cynghorwyr (sirol) lleol.

Beth ddisgwylir gennyf?

Bydd yr ymrwymiad yn amrywio rhwng Rhanbarthau, ond yn gyffredinol byddai angen i chi fynychu o leia un neu ddau wrandawiad pob mis, drwy drefniant gyda Clerc y Tribiwnlys. Mae hyd gwrandawiadau fel rheol yn amrywio o awr i ddiwrnod cyfan. Dylech hefyd fod yn barod i deithio ledled yr ardal a gynhwysir yn Rhanbarth y Tribiwnlys.

Fe fydd angen i aelodau arwyddo ymrwymiad a mynychu hyfforddiant strwythuredig.

Oes angen cymwysterau arnaf?

Nac oes. Nid yw profiad blaenorol na chymwysterau yn angenrheidiol, gan fod hyfforddiant llawn yn cael ei ddarparu yn lleol ac yn genedlaethol, ar bob agwedd o’r gwaith. Gall gwaith aelod o’r tribiwnlys fod yn her ddeallusol, a bydd yn apelio at bobl sydd â diddordeb mewn materion lleol neu brosesau barnwrol. Y prif rinweddau sy’n ofynnol gan aelodau yw amhleidioldeb, gwrthrychedd, synnwyr cyffredin a’r gallu i gydweddu ffeithiau yn rhwydd.

Ydy aelodau'r Tribiwnlys yn cael eu talu?

Nac ydynt. Mae aelodaeth yn wirfoddol ac mae’r swyddi yn ddi-dâl, ond fe fyddai gennych yr hawl i wneud cais am fân dreuliau megis cynhaliaeth a lwfans teithio, a phan yn briodol cyfraniad tuag at unrhyw goll enillion.

Sut gallaf ddod o hyd i fwy o wybodaeth?

Cysylltwch â swyddfa'r Tribiwnlys Prisio yn eich ardal (mae'r manylion yma ar ein Tudalen Swyddfeydd).

Beth yw'r cam nesaf os ydwyf yn dymuno dod yn aelod?

Denyddiwch ein Ffurflen Gais Aelod i nodi eich diddordeb, os gwelwch yn dda